Geri Tepme Etkisi (Backfire Effect)

      Eskiden bir sebeple bir yeri ziyaret eder, biriyle tanışır ve onun hikayesini öğrenip "nereden nereye" derdik kendi kendimize. Hiç umulmadık bir yerde tanıştığınız umulmadık bir kişi, sizi bambaşka dünyalara taşırdı. Yeni birşey öğrenir, bir konuda fikir sahibi olur ya da tamamen yabancı birinin hikayesinden kendi öykümüze alıntılar yapardık.

    Dijital hayatta aynı şeyler farklı şekilde oluyor. Dün çok sevdiğim biriyle yaptığım bir sohbet bana fikir ayrılıkları ve önyargılarla ilgili bir ufuk açtı. O ufukta internet denizinde gezerken önce birkaç önemli teori ve araştırmaya, sonra da Cemal Tunçdemir imzalı yazılara vardı yolum. Nereden nereye dedim kendi kendime.

    Amerika bülteni diye bir sitede çıkıyor yazıları ve anladığım kadarı ile Amerika ile ilgili haberler yapan bir Türk gazetesi bu. Kendisiyle önce bu yazının temel konusu olan "Back - fire effect" teorisi ile ilgili oldukça doyurucu yazısı ile tanıştım. Ancak sonra, "İsrailli ve Filistinli hainler" yazısı ile birbirine karşı sarsılmaz bir nefret önyargısı taşıyan iki düşman halk içerisindeki, beni çok etkileyen, hikayelerle tanıştırdı beni. Aşağıdaki linklerden yukarıda bahsettiğim tüm yazılara ulaşabilirsiniz.

    Şimdi gelelim konumuza;

Türkçedeki "Ş" harfini seviyorum.


Hem Kulağa gelişi hoş, hem de içinde bulunduğu her kelimeye "karşılıklı olma", "birliktelik" anlamı katıyor. Dikkat ederseniz tekil yapamayacağınız, karşılıklı duygular ile yürüyebilecek hemen her kelimenin içinde "Ş" harfi oluyor; aşk, kardeşlik, arkadaş, sevişme, görüşme, öpüşme, konuşma, dayanışma, yapışma, kesişme, uyuşma, birleşme gibi...

Bugünkü konumuz ise elbette dilbilgisi değil. İçinde "Ş" harfi içeren bir başka güzel kelime; "iletişim".

Meslek hayatımda 12 profesyonel yılı geride bıraktım. Eğer çalışma hayatı, yöneticilik, iş dünyası vb. konularda eğitim veriyor olsam ve bana en kritik önemdeki yetkinliği sorsalar açık ara iletişim derim. Bu o kadar hayati önemde ki, size rahatlıkla iş hayatınızı cennete ya da cehenneme çevirebilmesi garanti olan tek yetkinlik olduğunu söyleyebilirim.

İletişim çok boyutlu ve karmaşık bir süreç. Kiminin bu konuda doğuştan bir yeteneği var, kimi ise benim gibi özürlü. Şanslı bir azınlık ise Allah vergisi bir güzellik ya da cana yakınlık ile maça baştan çok önde başlayabiliyor.

Böyle tanrı vergisi bir nimete sahip değilseniz ve hatta bu konuda özür sahibi iseniz az sonra değerlendireceğimiz konular size hitap ediyor olabilir.

Yetki Budalası

"Henderson, yönetim stilinle ilgili konuşmamız gerek"

 
Büyük ikramiye kazanan köylüye sormuşlar:

- "Bu kadar parayla ne yapacaksın?",

- "Bundan sonra soğanın sadece cücüğünü yiyeceğim" demiş.

Hepimiz kendi algı ve görgümüze göre hayatımızı rahatlatmak ve daha bol imkanlarla yaşamak istiyoruz. Bunun için de içimizde daha fazla güce sahip olmak için bir arzu var.

Güç yaratacak herşey nefsimizi büyük bir kuvvetle kendine çekiyor ve bu o kadar güçlü ki, çoğu zaman, ne akıl ne de vicdan önünde durabiliyor. Bütün insanlık tarihi güce sahip olma çatışmasının tarihi aslında. Şirket içi dengeler, ilişkilerimizdeki davranışlarımız, toplum içindeki statüler hep bu güç dengeleri ile ilgili.

Gücün en kısa yolu para olsa da, yetki, makam, sözünüzün dinlenmesi, otorite sahibi olma gibi arzular da gücün başka formları ve hepsine sahip olmak ile ilgili güçlü dürtümüz hep aynı amaca hizmet ediyor.

Ancak güç sahibi olmanın bazı şartları da var. Eğer bu şartlara sahip olmadan güce sahip olursanız sonuçları hem kendiniz hem de çevreniz için yıkıcı oluyor.

Atatürk nedir?

Tasavvuf ilminde ileride olduğumu söyleyemem.

Benimki daha çok kişisel merak ve okuyup dinlediklerimden elde edilmiş kulak dolgunluğudur. Bu ilimde ilerlemek çok daha yoğun zahmet ister. Ama bugüne dek okuyup anladıklarımdan süzdüklerim bende şöyle bir dem bıraktı:

Zerre ne ise alem de odur...

Tanrı öyle kusursuz ve akılalmaz bir yaratış mucizesi yapmıştır ki, küçücük bir atomun yapısı ve içinde olanlarla koskoca evren aynı şablona sahiptir. On üzeri sayılarla ifade edilen astronomik boyutta neler oluyorsa on üzeri eksi ile ifade edilen mikro altı düzeyde de aynı şeyler olmaktadır.

Bugün astronomi bilimi evrenin sırlarıyla ilgili bize 50 yıl öncesine göre çok daha geniş bilgi sunuyor. Artık yldızların, kara deliklerin, galaksilerin nasıl oluştuğunu biliyoruz. Evrenin her yerindeki gaz ve toz halindeki madde belirli şartlar ile bir araya geliyor ve küçük bir kütle oluşturuyor. Milyonlarca yıl içinde yerçekimi bu kütleyi giderek büyütüyor ve sıkıştırıyor. En sonunda bu kütle yine içeriğinde doğru bileşenler varsa ve yeteri kadar sıkıştıysa bir anda alevleniyor ve bir yıldıza dönüşüyor. Milyonlarca yıl boyunca, milyonlarca santigrat derecede yanan bir yıldıza.

Ama bunun da bir ömrü var. Yıldız zamanla kendi kendini yiyor, önce devasa boyutlara büyüyor ve sonra büyük bir patlama ile bir kara delik haline geliyor. Bugün bilim adamları, kara deliklerin evrenin varlığının ve devamının önemli bir parçası olduğunu, dengeleri bir arada tutan muazzam bir güç yarattıklarını biliyor.  Tabi ki ne her kütle yıldız oluyor ne de her yıldız kara delik. Hepsi için uygun şartların bir araya gelmesi gerekli.

İşte bunun aynısı, bana göre daha küçük ölçeklele dünyada da oluyor.

1881 - 1910 lu yıllar arasında Atatürk bir gaz ve toz bulutuydu bence. Ama bir yıldızın doğuşuna tanıklık ediyordu dünya farkında olmadan. Zamanla içinde bulunduğu sıkıntı ve zorluklar onu pişirdi, ısıttı ve sıkıştırdı. Hamurunda yıldız mayası vardı ama tıpkı büyük ölçeklisi gibi, bir anda parlamaya başlamadan önce tam olarak doğru süre boyunca sıkışması ve olgunlaşması gerekiyordu. 1919 yılları civarında evrimini tamamladı ve bir güneş oldu dünya için. Alev alev yanıyor, etrafını aydınlatıyor ve balçıkla sıvanamıyordu.

Her yıldız gibi o da görevini tamamladı ve büyük bir patlama ile yaşamı sonlandı. Bu patlama tüm dünyada acı ve gözyaşına neden olmuştu. Arkasında da her büyük yıldız gibi kocaman bir kara delik bıraktı.

Bu yıldız ölümlerinin anlatmadığım mucizevi bir yanı daha var ama...

Her yıldız kara delik olurken yaşadığı o müthiş patlama ile evrene muazzam miktarda enerji ve madde saçıyor ve sonraki gezegen ve yıldız oluşumlarının hammaddesini sağlıyor.

Atatürk de öyle yaptı. Arkasına baktığımızda karanlıktan başka birşey görünmüyor ama ben biliyorum ki bir yerlerde o yıldız tozları yeni güneşler yaratmak için sıkışmaya devam ediyor. Yeterince sıkıldığımızda aniden alevlenip ışıklar saçmaya başlayacaklar. Tıpkı binlercesinin Cumhuriyet tarihi boyunca tüm karanlığa rağmen ışık saçtığı gibi. Birçoğu da doğru zaman ve basınca dek beklemeye devam ediyorlar.

Şimdi söyleyin bana; evrenin çoğu karanlık mıdır yoksa evren yıldızlarla mı doludur?

Bu nereden baktığınıza ve ne gördüğünüze bağlı.  

http://inspirationseek.com/supernova/

Birine işkence yapabilir misiniz?

 
Size emir verilse, acılar içinde bağırmasını izleyerek birine işkence yapabilir misiniz?

Yok, kesinlikle yapamam, biri yaparken bakamam bile demeden önce iyi düşünün...

Çünkü yaparsınız. Hem de bundan bir suçluluk bile duymadan yaparsınız...

Milgram deneylerini duydunuz mu bilmiyorum. Duymadıysanız az sonra okuyacaklarınız ilginizi çekebilir. Benim deneylerle tanışmam uzun süre önce oldu ve yazılarımda bazı alıntılar da yaptım, ama şimdi biraz daha derinlemesine bakıp yönetim bilimi açısından ne ifade ettiğini irdelemek istiyorum.

Nobel ödülü nasıl alınır?

Şimdi burada; "Nobel ödülü almanın 5 kuralı" ya da "Başarılı olmak için dikkat edilmesi gereken 10 şey" başlıklı bir yazı yazsam sanırım okunma rekorları kırar.

Sosyal medyanın balon haber kategorisinde en tepede hep bu altın öğüt yazılarını bulabilirsiniz. İçerik hazırlayıcılar ne zaman dara düşse hemen bunlardan bir tane patlatır ya da önceden patlamış olan birini tekrar şişirip sürerler.

Hepimize acil başarı lazım.

Daha doğrusu, acilen o başarının beraberinde getirecekleri lazım; para, makam, ünlü olmak gibi...

Çünkü bize öğretildiği kadarı ile hepimiz bu dünyaya "başarılı" olmak için geldik ve uyanık olup en çabuk yoldan başarıya "sahip olmamız" gerekmekte. Popüler kültür hep başarı hikayeleri yazıp onları över ve herkes bu başarı ile gelen yan ürünleri "elde etmek" için yaşar.

İnsanın varoluş amacı hedonizm olabilir mi? Erich Fromm işte tam bu noktada bizi bir kez durup düşünmeye davet ediyor.

Nedir hedonizm?   

Teröre kurban gidenler beni affedin!

İnsanoğlunu anlamak zor.

Bu kadar pisliğin, vahşetin ve şerefsizliğin de, bu kadar muhteşem sanat eserlerinin, müziğin, sevginin, aşkın da aynı varlıktan çıkabiliyor olmasını Tanrı'nın bir mucizesi sayabilirim sadece.

Bir insan hangi ahlak düzeninde, hangi dini emre uyarak, hangi amaç ya da yüksek ülkü için habersiz, masum birini katledebilir anlayamıyorum. Bir insan beyni bunun için nasıl şartlandırılır, hangi ilaç, hangi uyuşturucu bunu yapabilir anlayamıyorum. Bir insanın beyni çocukluğundan itibaren yıkansa bile, tam o tetiği çekecekken, insanlığı ve vicdanı devreye giremez mi? Allah tarafından bu kadar duygu ve algıyla yaratılmış insan, sebep olduğu tarifsiz acıyı görmezden gelebilir mi?

Eleştiri ateşi altında savaş teknikleri...

 Hepimiz zaman zaman birilerini eleştiriyor, zaman zaman da kendimiz eleştiriye konu oluyoruz. Bizimle ilgili bir eleştiri yapıldığı zaman bunu nasıl karşıladığımız ve ateş altındayken nasıl savaştığımız ise kişisel özelliklerimizi yansıtan temel bir karakteristiğimiz.

Bazı insanların eleştiri karşısında çok çabuk parladıklarını, bazılarının aşırı savunmacı tepkiler verdiğini, bazılarının içine kapanarak depresif davrandıklarını biliyoruz. Peki bunları tetikleyen ne? Hangi tavır bizim için, iş başarısı ve yöneticilik temelinde, daha faydalı? Biz bu reaksiyonlardan biri ya da birkaçını gösteriyor ama aslında başka türlü davranmayı daha doğru buluyorsak bu davranışı nasıl düzeltebiliriz?

Öncelikle bu soruların kafama nereden takıldığı ile başlayalım.

Olmuyor, Olmuyor, Olmuyor !!!

Çok çabalarsınız ama olmaz bazen.

Birçok iyileştirme yapar ve herşeyin başladığınız yere döndüğünü üzülerek görürsünüz.

Siz çalışırsınız başkası terfi alır, siz başarırsınız kaymağını başkası yer.

Aşık olursunuz o sizi sevmez, o sevse sizin kanınız ısınmaz.

Küçücük masum çocuklar bombalarla ölür, beş para etmez adamlar yönetimin zirvesine yürür.

Aldatılırsınız, ihanete uğrarsınız, haksız yere hapsedilebilir ya da öldürülebilirsiniz bile...


Zaten size kim hayatın kolay ve adil olduğunu söyledi ki?

Fırça atmak ya da atmamak...

"- Arkadaşlar, şunların bunların yapılması lazımdı yapılmamış.
 -  Kaç kere söylememize rağmen hala doğru düzgün olmuyor bu işler.
 -  Filanca işini doğru düzgün yapmadığı için yine aynı problemi yaşıyoruz."

Size bunları söylediğimde beyninizin nasıl şekillendiğini biliyor musunuz?

Ben size aslında; "sen birşey bilmiyorsun, bense çok iyi biliyorum. Dinle de birşeyler öğren" dedim, ya da doğrudan eksikliğinize ve beceriksizliğinize atıfta bulundum. Sizin beyniniz ise savunma pozisyonuna geçti ve hafif bir merakla "anlat da görelim" demeye başladı. Bir yandan da söylediklerimde açık bulmaya, mantıksızlık aramaya ya da zaten bildiğinizi anlatmaya odaklandınız.

Fabrikada müzmin bazı sorunlar var diyelim. Mesela istenen seviyede kalite algısı yok. İstenen seviyede temizlik yok, evrak işleri, MRP girişleri ya da üretim performansı istenilen seviyede değil. Siz de amirsiniz.

Küçük Bir Anektod

 Eskilerin tabiri ile "alaylı" ya da "mektepli" olmak diye 2 kavram vardır. Birisi işin mutfağından yetişen ama akademik bilgisi az olan, diğeri ise akademik olarak bilgili ancak fiilen tecrübesiz kişileri ifade eder. Eskiler için "biz alaylıyız" demek bir tür gururlanma ifadesidir.

İş hayatında da zaman zaman akademik bilginin asla iş yaşamına aktarılamadığından ya da iş dünyasının üniversiteler ile yeterince iş birliği yapmadığından yakınmalar duyabilirsiniz. Bu konuya daha önceki bir yazımda değinmiştim. Alaylılarla mektepliler anlaşabilecekleri ortak bir dil bulmadıkça Japonca ve Türkçe konuşan iki kişinin iletişimi kadar iletişim kurabilirler ancak.

Son günlerde okuduğum "Yönetim : Örnek Vakalar" kitabında bu konuya değinen güzel bir anektod gördüm ve paylaşmak istedim. Kitap çok sevdiğim  ve zaman zaman bu blogda alıntılar yaptığım Peter Drucker'a ait olsa da anektod önsözün yazarı Warren Bennis'e ait. Şöyle diyor:

Kendini Kandırmak

Kendini kandırmak dendiğinde bunun kötü birşey olduğu ve yapılmaması gerektiği ile ilgili yaygın bir ön kabul vardır. Kime sorsak, insanın öncelikle kendini kandırmaması gerektiğini söyler.

Aslında kelime anlamı olarak "kendini kandırmak" biraz ironiktir. Hem konuşan hem de dinleyen olabilirsiniz, hem eğiten hem de öğrenen olabilirsiniz ancak hem kandıran hem de kandırılan olmak mümkün müdür? Aldatan sizseniz nasıl aldanıyorsunuz?

Böyle birşeyin mümkün olabilmesi için biraz haddimizi aşarak psikolojiye bulaşmak ve her insanın en az iki alt benliği olduğundan söz etmek gerekir. Duygusal tarafımız / mantıklı tarafımız, hassas tarafımız / güçlü tarafımız, iyi tarafımız / kötü tarafımız, nefsimiz / vicdanımız, "ying"imiz / "yang"ımız..., artık adına ne derseniz deyin.  Bu taraflardan biri, diğerine zaman zaman baskın çıkar ve ortak benliğin kararını etkiler gibi görünüyor. Bunu yapmak için de algıda seçicilik yaratarak kendi işine gelenleri görmemizi ve diğerlerini göz ardı etmemizi sağlıyor.

Ancak bu kontrolümüz dışında gelişen ve "bizim" tamamen edilgen olduğumuz bir süreç değil. Farkındalığımızı arttırarak bunu kontrol edebilir ya da etmeyebiliriz. Bu biraz da bizim rahatlık sevdamız, mutlu olma içgüdümüz ve tatsız olandan kaçınma eğilimimizle ilgili.

Peki kim kendini kandırmaz?

Küçük Hesaplar

Yukarıdaki sözü çok seviyorum.

Zor zamanlarda yeniden moral bulmamı ve duruma bir daha bakmamı sağlıyor benim.

Çünkü bazen gerçekten "fail" ettiğimi, yani beceremediğimi ve başaramadığımı düşünüyorum.

Sözün sahibi tam adıyla Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam. Hindistanda devlet başkanlığı da yapmış, roket bilimi ve havacılık konularında uzman Hindistanlı bir profesör. 27 Temmuz 2015 te, geçtiğimiz aylarda hayata gözlerini yummuş, ama yummadan önce çok güzel sözler bırakmış arkasında.

Başkalarına ilham verebilen böyle insanları çok seviyorum ben.  Herkes felaket senaryoları, olumsuzluklar, olmazlar içinde yüzerken moral ve yeniden başlama gücü veren, yaptığınız işi gerçekte neden yaptığınızı size arada bir hatırlatan adamları.

Birçok noktada paralel düşünüyormuşuz meğer ve keşke daha önce farkına varıp daha yakından tanıma fırsatım olsaymış dediğim kişilerden birisi Abdul Kalam.

Hakkımda kim, ne demiş?

Yoruldum.

Küçük insanların küçük hesaplarından, aslında katıksız cahil olduğu halde herşeyi bilip öngörebildiğini zannedenlerden yoruldum.

Sözleri ile eylemleri zıt olanlardan. İnsanların ağızdan çıkana değil yürekten gelene inandıklarını bir türlü anlamayanlardan yoruldum.

Kimin ne olduğunu sınandığında anlıyorsunuz. Buna kendiniz de dahilsiniz. İşte o yüzden Kur'an'da "İnsanlar, inandık demeleriyle kendi hallerine bırakılacaklarını ve hiçbir imtihana çekilmeyeceklerini mi sandılar! / Ankebut - 2" yazıyor, "Her canlı, ölümü tadacaktır. Biz bir imtihan olarak sizi şer ile de hayır ile de deniyoruz. Sonunda bize döndürüleceksiniz. / Enbiya - 35" diyor yüce kitap.

Aslında yıllardır kendime arkamdan konuşanlara takmıyorum diyorum. Arkamdan konuşanlar, hatta işi utanmadan iftira atmaya kadar götürenlere kızmayıp Allah'a havale ederim diyorum ama, iş uygulamaya gelince, yine de moralim bozuluyor. Canım sıkılıyor. İçim bir hınç ve intikam isteğiyle doluyor. Sonra bende o hisle boğuşuyorum.

Salaklar, Uyanıklar ve Kurallar

Hepimiz yönetimin bazı kurallar ve düzenlemeler getirmeden yapılamayacağını biliyoruz.

İş yerinde de, evde de işlerin daha iyi yürümesi için bazı kurallar ve kısıtlamalar listesinin içinde yaşamak zorundayız. Ancak kuralların konulma amacı bazen o kadar saçma oluyor ki bunlara uyulmasını beklemek ahmaklığa giriyor. Bu tip kural örneklerinden devlet kurumlarında bolca var.

Bazı kurallar ve düzenlemeler de o kadar yanlış ve sığ görüşlerle yorumlanıyor ve uygulanıyor ki; konulma amacı ne kadar isabetli ve iyi niyetli olsa da sonucu sinirli insanlar ya da lüzumsuz bürokrasi olabiliyor.

Tüm bunların önüne geçmenin tek bir yolu var. Bu kural ve düzenlemeleri belirli zamanlarda gözden geçirmek. Bunları bir tanrı buyruğuymuş gibi sorgulamadan nesilden nesile geçirmek yerine akıl ve mantık süzgecinde yeniden süzüp her seferinde iyileştirmek.

Danışmanlık Mesleği

Danışmanlık günümüzün gözde mesleklerinden bir tanesi.

Genellikle sınırları ve içeriği de oldukça belirsiz ve bu durum, hem danışmanlara birçok geniş alan bırakıyor, hem de danışmanlıkla ilgili bir sürü esprinin kaynağını oluşturuyor. Danışmanlığı, bir konuda sadece ahkam kesmek ve tavsiyelerde bulunmak ancak fiilen hiçbirşey yapmamak olarak görenlerin sayısı da hiç az değil.

Bazı noktalarda yönetsel danışmanlık hizmetlerinden yararlanmak çok gerekli ve önemli olabilir. Çünkü hiç kimse herşeyi bilemez ve her konuda uzman olamaz. Ancak birkaç sığ teori ve kuramı alıp süsleyip püslemek ve gerçekte hiçbir reel sonuç üretmeyen, sonucu tamamen muallak olan öğretiler ve tavsiyeler vermek ve bundan ciddi paralar kazanmak da artık başlı başına bir sektör.

İlerleyen yaşımda bana da nasip olur inşallah :)

Aşağıdaki fıkra herşeyden daha iyi özetleyecektir konuyu:

Kitle ve Şiddet İlişkisi

En son yazdığım iki blog yazısını ard arda okuyunca, aslında tamamen farklı konularda olsalar da, bir noktada iç içe geçtiklerini fark ettim.

Öncelikle sentez yapacağım iki yazıyı okumayanlar ve merak edenler için bir kolaylık yapalım:

İlk Yazı : Etki ve Tepki Meselesi
İkinci Yazı . Kitleleri anlamak

Kitle hareketlerini anlamaya ve yorumlamaya çalışırken farkettim ki; kitle halinde insanlar çok iyi işler de çok vahşi işler de yapabiliyorlar. Ancak konuyla ilgilenen tüm araştırmacıların birleştiği nokta, her nedense, genellikle davranış şekilllerinin "kötü" ya da vahşice olduğu yönünde. Birbirini parçalamaya hazır taraftar gruplarının durumundan bahsediyorum. Ya da aslında eğitimin ücretsiz olması için toplanan ama eylemin sonunda kendini, farkında bile olmadan, arabaların camlarını patlatıp dükkanları yakarken bulanlardan.

Peki ama neden?

Kitleleri Anlamak

Bir şekilde yönetim işinin içindeyseniz birden daha fazla sayıda insanın oluşturduğu bir küme ile uğraşıyorsunuz demektir. Sosyoloji biliminin bir dalı, insanların bireysel tepkileri ile toplu tepkileri arasındaki derin uçurumu ve bunun dinamiklerini anlamaya odaklanmıştır ve derinine inerseniz sonuçlar sizin için de çok şaşırtıcı olabilir.

Evrenin yaratılmasındaki en muhteşem şey bence zerre ile küll’ün birebir aynı olmasıdır. Yani devasa galaksilerle bir atomun iç yapısı aynı şekilde çalışır. Zerreyi çözerseniz bütünü de anlarsınız. Öyle ise birbiriyle savaşan binlerce kişilik orduları ya da eylem yapan milyonlarca insanın davranışlarını çözümlemek için önce daha küçük kümelerin davranışlarını anlamaya çalışırız.

İnsanın birey ve toplum arasındaki geçişi, kendi çıkarı ve ait olduğunu düşündüğü grubun çıkarı arasında yaptığı seçimler ve bunları nelerin tetiklediği konusu benim her zaman ilgimi çekmiştir. Tek tek kişilerin davranışları ve tepkileri ile aynı kişilerin bir topluluk içerisindeki davranışlarının nasıl bu kadar farklı olabildiği, topluluğun ortak aklının nasıl bazen tamamen akılsızlık boyutuna varabildiğini anlamak, özellikle işi bu tür oluşumları yönetmek olan insanlar için, kaçınılmaz bir gerekliliktir. Şimdi gelin birlikte bu karmaşık düzeni biraz daha anlaşılır hale getirmeye ve kendimiz için yönetsel çıkarımlar yapmaya çalışalım:

Etkiyi ve Tepkiyi Anlamak

Etki tepki prensibi Newton'un üçüncü yasasıdır ve "Herhangi bir etkiye karşı mutlaka bir tepki oluşur ve bu tepki kuvveti her zaman etkiye eşit ve zıt yönlüdür" şeklinde özetlenebilir. Fizik alanında kesin doğru kabul edilen bu yasa konu insan olunca bir miktar farklılık gösterse de yine de geçerlidir.

Yapılan her etki duygusal boyutta bize bir kuvvet uygular. Ama insan bu etkiye çok değişik şekillerde karşılık verir. Kimi aynı şekilde geri yansıtır, kimi içine atarak biriktirir, kimi daha güçlü şekilde geri yansıtır, kimi ise dönüştürerek başka şekillerde dışarı atar. Ama içinize de atsanız, kısmen dışa da vursanız hayatta başınıza gelen her iyi ve kötü şey bir tortu bırakır ve birikimleriniz haline gelir.

Tepkilerimizi kontrol altına almak ve içsel nedenlerinin farkında olmak çoğu zaman önemlidir. Bazen karşınızdakilerin tepkilerini okumak ve altında yatan nedenleri anlamak da önem taşır.  Bu konuda yakın zamanda öğrendiğim güzel bir hikayeyi paylaşmak istedim:

En az iki zarf hazırlayın...

Muhtemelen iş hayatında 3-5 yıl geçiren herkesin başına gelmiştir. Bir pozisyonda görevli bir arkadaş ayrılır ve yerine gelen kişi, ilk dönemde yaşadığı ne kadar olumsuzluk varsa bir öncekine yıkar.

Bu şekilde bir süre idare edebilir ancak gidişatı ve elde edilen sonuçları hızla değiştirmezse bir öncekini suçlama kredisi de hızla tükenecektir.

İnternette gezerken bu konudaki güzel bir hikaye buldum: